काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले आगामी नोभेम्बरमा हुने मध्यावधि निर्वाचनमा रिपब्लिकन पार्टीले संसद्का दुवै सदनमा विजय हासिल गरे प्रत्येक वयस्क अमेरिकी नागरिकलाई ५ हजार अमेरिकी डलर दिने घोषणा गरेका छन्।
डलासमा आयोजित रिपब्लिकन पार्टीको पहिलो अधिवेशनलाई सम्बोधन गर्दै ट्रम्पले यस्तो घोषणा गरेका हुन्।
यो योजनाबाट करिब २७ करोड वयस्क अमेरिकी लाभान्वित हुने अनुमान गरिएको छ। उनीहरूलाई ५ हजार डलरका दरले रकम वितरण गर्दा सरकारलाई करिब १३ खर्ब डलर अर्थात् १९७ खर्ब ९२ अर्ब ६६ करोड नेपाली रुपैयाँ बराबर खर्च लाग्नेछ।
ट्रम्पको प्रस्तावअनुसार उक्त रकम अमेरिका बाहिर खर्च गर्न नपाइने र अमेरिकाभित्रै खर्च गर्नुपर्ने सर्त रहनेछ। तर यो योजना कसरी कार्यान्वयन हुन्छ र त्यसका लागि आवश्यक आर्थिक स्रोत कहाँबाट जुटाइन्छ भन्नेबारे भने उनले स्पष्ट पारेका छैनन्।
यसअघि पनि ट्रम्पले राजस्वबाट कोष जुटाएर अमेरिकी नागरिकलाई २ हजार डलरको चेक दिने प्रस्ताव गरेका थिए।
यसैबीच, फेब्रुअरीमा अमेरिका र इजरायलले इरानसँग सुरु गरेको युद्ध र त्यसको परिणामस्वरूप विश्वव्यापी रूपमा तेलको मूल्य बढेको छ। इरानको प्रतिक्रियास्वरूप अमेरिकी आधार शिविरमा आक्रमण हुनुका साथै विश्वको करिब पाँच भागको एक भाग तेल तथा प्राकृतिक ग्यास ओसारपसार हुने होर्मुज जलडमरू बन्द भएको छ।
ट्रम्पले मध्यावधि निर्वाचनअघि यो युद्ध समाप्त नहुने र तेलको मूल्य पनि नघट्ने चेतावनी दिएका छन्। तर, इरानलाई आणविक हतियार विकास गर्नबाट रोक्न यस्तो अल्पकालीन आर्थिक कठिनाइ आवश्यक रहेको उनको तर्क छ।
डेमोक्रेटिक पार्टीले ट्रम्पको घोषणालाई ‘खोक्रो वाचा’ भनेको छ। घोषणाको वैधानिकतामाथि समेत प्रश्न उठाइएको छ।
मतदानलाई प्रभावित पार्ने उद्देश्यले गरिने भुक्तानीलाई संघीय कानुनले निषेध गरे पनि केही विज्ञहरूले ट्रम्पको घोषणालाई कर कटौतीको प्रतिज्ञा वा अमेरिकी संविधानको पहिलो संशोधनअन्तर्गतको वाक् स्वतन्त्रताको अभिव्यक्तिका रूपमा लिन सकिने बताएका छन्।
कंग्रेसले खर्च स्वीकृत गर्नुपर्ने भए पनि ‘ट्रम्प डिभिडेन्ड’ नाम दिइएको भनिएको यो भुक्तानीका लागि राष्ट्रपतिले त्यस्तो स्वीकृति माग्ने वा नमाग्नेबारे भने केही खुलाएका छैनन्।