पहिरोले हिमनदी बगाउँदा आएको हुनसक्छ विनाशकारी बाढी

काठमाडौं । नेपालको भोटेकोसी क्षेत्रमा आएको विनाशकारी बाढीलाई वैज्ञानिकहरूले एक विशाल भूभौतिकीय घटनाको परिणाम हुनसक्ने बताएका छन्। उनीहरूका अनुसार हिमाली क्षेत्रमा गएको शक्तिशाली पहिरोले ठूलो हिमनदी वा त्यसको मुख्य भाग बगाएपछि त्यसबाट शृंखलाबद्ध रूपमा बाढी र लेदोको प्रवाह उत्पन्न भएको हुनसक्छ।

अमेरिकाको कोलम्बिया युनिभर्सिटीअन्तर्गत लामन्ट–डोहर्टी अर्थ अब्जर्भेटरीका भूभौतिकविद् प्रोफेसर गोरान एकस्ट्रोमका अनुसार पहिरो अत्यन्त शक्तिशाली भएकाले त्यसबाट उत्पन्न कम्पन विश्वभरका सिस्मोग्राफमा करिब ५.२ म्याग्निच्युडको भूकम्पका रूपमा समेत दर्ता भएको थियो।

एबीसी न्युजसँग कुरा गर्दै एकस्ट्रोमले हिमाली भिरालो क्षेत्रमा ठूलो मात्रामा चट्टान खस्दा उत्पन्न भएको अत्यधिक ऊर्जाले हिमनदीमा ठूलो प्रभाव पारेको हुनसक्ने बताएका छन्। उनका अनुसार पहाडबाट तीव्र गतिमा खसेका चट्टानहरूले ऊर्जा र ताप उत्पन्न गर्दा हिमनदी पग्लिनुका साथै त्यसको ठूलो हिस्सा तलतिर बग्न पुगेको हुनसक्छ।

यसै क्रममा हिमनदीबाट आएको पानी, हिउँ, चट्टान र लेदो एकसाथ मिसिएर पहाडको फेदी हुँदै तीव्र गतिमा तल झरेको हुनसक्ने वैज्ञानिकहरूको अनुमान छ।

एकस्ट्रोमका अनुसार उपत्यकामा बगेको पानी, हिउँ र लेदोको सतह असाधारण रूपमा उच्च थियो। प्रारम्भिक अनुमानअनुसार यसको उचाइ करिब १३० देखि १६० फिटसम्म पुगेको र प्रवाहको गति प्रतिघण्टा करिब ४४ माइलसम्म रहेको हुनसक्छ।

हिमाली क्षेत्रमा यस प्रकारका भूभौतिकीय घटना विगतमा पनि हुने गरेको भए पनि भोटेकोसीमा देखिएको घटना निकै ठूलो र असाधारण प्रकृतिको रहेको एकस्ट्रोमले बताएका छन्।

उनका अनुसार पहिरो र हिमनदीसँग सम्बन्धित यस्ता घटना प्राकृतिक प्रक्रियाका हिस्सा भए पनि पछिल्लो समय जलवायु परिवर्तनले जोखिम थप बढाउन सक्ने देखिएको छ। विश्वभर हिमनदीहरू तीव्र गतिमा पग्लिरहेका कारण हिमाली क्षेत्रमा पहिरो, हिमताल विस्फोट र अचानक आउने बाढीजस्ता घटनाको जोखिम बढ्न सक्ने वैज्ञानिकहरूको चिन्ता छ।

वैज्ञानिकहरूले भने यस्ता घटनाको वास्तविक कारण र क्षतिको पूर्ण विवरणका लागि थप भूगर्भीय तथा जलवायुसम्बन्धी अध्ययन आवश्यक रहेको बताएका छन्।